Patentin iki anlamı vardır.
Birinci anlamı buluş anlamına gelmesi diğer anlamı ise buluş yapanlara verilen tekel hakkını sağlayan belgedir.
Bir buluşun patent tesciline konu olabilmesi için

1.Yeni olması gerekir

Burdaki yeni tanımından kasıt tüm dünyada kamuya sunulalı bir seneyi geçmemiş olmasıdır.Eğer bir buluş kamuya sunulalı bir seneyi geçmişse artık kamu malı sayılır.
Bir buluşun Türkiye de olmaması yada üretilmemesi satılmaması bu ürüne patent alınabileceği anlamına gelmez.Tüm dünyada yeni olması gerekir.

2. Sanayiye uygulanabilir olması gerekir

Buluş tarımda dahil olmak üzere sanayinin her hangi bir alanında kullanılabilir ondan faydalanabilir olması gerekmektedir.Yani ekonomik olarak bir değer taşıması gerekmektedir.

3. Buluş basamağına sahip olması gerekir

Buluş basamağından kasıt bir buluşun o konuda uzman kişilerin mevcut teknik bilgi ve birikimleriyle ulaşamayacağı bir konumda olmasıdır.
Faydalı model de ise buluş basamağı aranmaz
Faydalı modelin bir diğer adı da küçük patenttir
Faydalı model normal patent başvurusunun çok uzun sürebilmesi ve pahalı bir süreç olması yüzünden buluş sahipleri için ekonomik ve pratik bir patent şeklidir.
Türkiye’deki patent başvurularının büyük bir kısmı faydalı model başvurusudur.
Normal patent tescil süreci 18-24 ay sürmektedir.Kimi zaman bu süreler daha da uzayabilmektedir.Faydalı model süreci ise 8-10 aydır.Faydalı modelde enstitü başvuruyu sadece şekli yönden inceler.Yeni olup olmadığı yada daha önce bu tür bir patent olup olmadığını araştırmaz.Bu yüzden faydalı model belgesi alınması son derece kolaydır.Bu durum uygulamada çeşitli sorunlara da yol açabilmektedir.Kimi zaman aynı konuda farklı kişilere ayrı zamanlarda faydalı model verilebildiği görülmektedir.Türkiye’de yapılan faydalı model başvurularının önemli bir kısmı da yeni olmaktan uzak aslında daha önce yurtdışında patentlenmiş ürünlerdir.Buda uygulamada bir çok soruna yol açmaktadır.Art niyetli bu tür başvurular sonucu elde edilen faydalı model belgeleri başkalarının o ürünü üretmesine engel olma amaçlı haksız yere kullanılabilmektedir.
Kimyasal ürünler ile usul(yöntem) patentlerine faydalı model alınamaz. Bunlar için patent müracaatı gereklidir.

Patent başvurusu yapmak için gerekli evraklar

1. Başvuru sahibinin bilgileri
2. Buluşu yapanın bilgileri
3. Buluşun teknik çizimleri
4. Buluşu açıklayan tarifname
5. Vekaletname

Patent müracaatı yapıldıktan sonra enstitü başvurunun alındığına dair yazı gönderir.
Eğer eksiklik yoksa 18 ay içersinde enstitüden araştırma raporu düzenlenmesi talebi yapılır.
Araştırma raporu talebi üzerine enstitü araştırma raporu düzenler.Çoğu zaman bu yurtdışındaki ülke patent ofislerine yaptırılmaktadır.Seçilen patent ofisine göre fiyatı değişmektedir.
Araştırma raporu tarafımıza iletilir.Bundan sonra araştırma raporundaki sonuçlara göre sistem seçimi yapılır.Eğer incelemesiz sistem seçilirse 7 senelik koruma sağlayan incelemesiz patent alınır.Daha sonra eğer uygunsa ilerde incelemeli patente çevrilebilir
Eğer incelemeli sistem seçilmişse bu kez inceleme raporu düzenlenir.İnceleme raporu enstitü tarafından incelenmesi sonucu patent verilir yada başvuru red edilir.

Hukuki Haklar

Patent hakları tecavüze uğrayan hak sahibi özel düzenlemelerden ve genel olarak da Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabeti düzenleyen hükümlerinden yararlanır (551 sayılı KHK; TTK m. 56 vd.).

Patent hakkının korunması, hem hukuk davaları hem de ceza davaları yolu ile sağlanır.

A) Hukuk davaları

Patentten doğan hakkı tecavüze uğrayan patent sahibi, mahkemeden, aşağıdaki taleplerde bulunabilir:

1. Tecavüzün önlenmesi davası
2. Tecavüzün durdurulması davası
3. Tecavüzün giderilmesi davası
4. Tecavüzün tespiti davası
5. Tazminat davaları
a) Maddi tazminat davası
b) Manevi tazminat davası
c) İtibar tazminatı davası
6. El koyma
7. Ürünler ve araçlar üzerinde mülkiyet hakkı tanınması
8. Şekil değiştirme ve imha
9. Mahkeme kararının ilgililere tebliği, kamuya ilan yoluyla duyurulması ve hükmün ilanı
10. İhtiyati tedbirler.

B) Ceza davaları

KHK hükümlerine uygun olarak tescil edilen patent hakkına tecavüz sayılan fiilleri işleyenler hakkında cezai yaptırımlar uygulanır (m. 73/A). 22.06.2004 tarih 5194 sayılı kanunun KHK md 73/A da yapmış olduğu değişiklik ile müeyyideler ağırlaştırılmış ve faydalı modelin de korunması devlet güvencesi altına alınmıştır.
Değişiklikler uyarınca cezalar, suçun faili ve fiilin niteliğine göre;

1. Bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası,
2. Yirmiyedibin YTL’den, kırkaltıbin YTL’ye kadar para cezası,
3. İşyerlerinin bir yıldan az olmamak süreyle kapatılması,
4. Suçu işleyenin bir yıldan az olmamak üzere ticaretten men edilmesidir.